Lốp không săm (tubeless) ngày càng phổ biến: hầu hết xe tay ga và nhiều xe số đời mới đều dùng lốp không săm, và trên xe đạp thể thao, lốp tubeless cũng đang được nhiều người chuyển sang. Nhưng không ít người vẫn lúng túng khi bơm lốp không săm: bơm loại nào, đầu van gì, bơm bao nhiêu là đủ, và vì sao lốp xe đạp tubeless mới lắp bơm mãi không "ăn" vành? Bài viết này hướng dẫn cách bơm lốp không săm đúng cách cho cả xe máy và xe đạp, kèm những lỗi hay gặp và cách xử lý.
Lốp không săm là gì và khác lốp có săm ở điểm nào?
Lốp có săm giữ hơi nhờ chiếc ruột (săm) cao su nằm bên trong. Lốp không săm thì giữ hơi trực tiếp: mép lốp (tanh lốp) ép chặt vào vành, tạo thành một khoang kín, và van được gắn thẳng lên vành.
Điều này dẫn đến vài khác biệt quan trọng khi bơm:
- Không có săm để "đỡ" hơi: độ kín phụ thuộc vào mép lốp, vành và van. Nếu một trong ba chỗ này có vấn đề, lốp sẽ xì dần.
- Khi bị đinh, lốp thường xẹp chậm thay vì xẹp ngay, nên bạn dễ chủ quan nếu không kiểm tra áp suất định kỳ.
- Với xe đạp tubeless, bên trong lốp thường có thêm dung dịch chống thủng (sealant) để tự bịt các lỗ nhỏ.
- Lần bơm đầu tiên sau khi lắp lốp xe đạp tubeless cần lưu lượng hơi lớn và nhanh để mép lốp bật vào gờ vành – đây là bước khiến nhiều người "bó tay".
Cách bơm lốp không săm xe máy đúng cách
Với xe máy, lốp không săm đã nằm sẵn trên vành nên việc bơm gần như giống lốp có săm. Xe máy dùng van Mỹ (Schrader), nên bơm nào có đầu van Mỹ hoặc đầu bơm đa năng đều dùng được.
Các bước thực hiện
- Xem áp suất khuyến nghị: thông số chuẩn thường in trên tem dán ở xe (gần yên, chắn bùn hoặc trong sổ hướng dẫn sử dụng). Số in trên hông lốp thường là áp suất tối đa của lốp, không phải mức nên bơm hằng ngày.
- Bơm khi lốp nguội: tốt nhất là trước khi đi hoặc sau khi xe dừng một lúc. Lốp vừa chạy xa sẽ nóng lên, đồng hồ báo cao hơn thực tế.
- Tháo nắp van, gắn đầu bơm chắc chắn rồi gạt khóa (nếu đầu bơm có lẫy gài). Đầu bơm lắp lệch là nguyên nhân phổ biến làm hơi xì ra ngoài.
- Bơm và theo dõi đồng hồ đến đúng mức nhà sản xuất khuyến nghị. Nên dùng bơm có đồng hồ thay vì ước lượng bằng tay bóp.
- Tháo đầu bơm dứt khoát, đậy lại nắp van để tránh bụi bẩn lọt vào ruột van gây xì.
Nếu bạn còn phân vân đơn vị trên đồng hồ, bài lốp xe máy bơm bao nhiêu bar sẽ giúp bạn đọc thông số dễ hơn.
Cách bơm lốp không săm xe đạp (tubeless)
Lốp xe đạp tubeless phần lớn dùng van Pháp (Presta). Việc bơm chia thành hai trường hợp: bơm bổ sung hằng ngày, và bơm lần đầu sau khi lắp lốp.
Bơm bổ sung hằng ngày
- Vặn mở đai ốc nhỏ trên đầu van Pháp, ấn nhẹ một cái để van thông (hơi xì ra một chút là được).
- Gắn đầu bơm phù hợp van Pháp hoặc đầu bơm đa năng, gạt khóa.
- Bơm đến mức áp suất bạn đã chọn, nằm trong khoảng ghi trên hông lốp và không vượt giới hạn tối đa của vành (một số vành, đặc biệt vành không gờ – hookless, có giới hạn áp suất thấp hơn lốp).
- Tháo đầu bơm, vặn đai ốc van lại.
Nếu chưa quen thao tác với van Pháp, bạn có thể xem thêm hướng dẫn bơm van xe đạp.
Bơm lần đầu để lốp "ăn" vành (seat bead)
Khi lốp tubeless mới lắp, mép lốp còn nằm lỏng ở lòng vành. Nếu bơm chậm, hơi sẽ thoát qua khe hở nhanh hơn tốc độ bạn bơm vào. Một số mẹo giúp dễ hơn:
- Thoa nước xà phòng loãng lên hai mép lốp để mép trượt vào gờ vành dễ hơn và giúp bạn nhìn thấy chỗ hở (sủi bọt).
- Tháo ruột van (lõi van) bằng dụng cụ tháo lõi để hơi đi vào nhanh hơn, sau khi lốp đã ăn vành thì lắp lõi lại rồi bơm tiếp.
- Bơm thật nhanh, dứt khoát với bơm đạp chân hoặc bơm đứng thân lớn; bơm mini cầm tay thường không đủ lưu lượng cho bước này.
- Dùng bình tích áp chuyên cho tubeless hoặc máy nén khí nếu bơm tay không đủ. Đây là cách dứt điểm nhất với các cặp lốp – vành khó.
- Khi nghe tiếng "tách" ở hai bên và thấy đường gân trên hông lốp đều quanh vành là mép lốp đã vào đúng vị trí. Lúc đó mới đưa áp suất về mức sử dụng.
Sau khi lốp đã kín, bạn có thể bơm dung dịch chống thủng qua lỗ van (khi đã tháo lõi) theo lượng hãng sản xuất khuyến nghị, lắp lại lõi, bơm lên áp suất rồi xoay bánh để dung dịch phủ đều.
Nên chọn bơm nào cho lốp không săm?
Không có loại bơm "chuyên" cho mọi lốp không săm, nhưng có vài tiêu chí giúp bạn chọn đúng:
| Nhu cầu | Loại bơm phù hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bơm bổ sung xe máy tại nhà | Bơm đạp chân hoặc bơm đứng có đồng hồ, đầu van Mỹ | Đồng hồ dễ đọc giúp bơm đúng mức khuyến nghị |
| Bơm bổ sung xe đạp tubeless | Bơm có đầu đa năng (van Pháp và van Mỹ), có đồng hồ | Không cần đổi đầu khi nhà có nhiều loại xe |
| Bơm lần đầu cho lốp xe đạp tubeless | Bơm đạp chân lưu lượng lớn, bình tích áp hoặc máy nén khí | Bơm mini thường không đủ để lốp ăn vành |
| Mang theo khi đi đường | Bơm nhỏ gọn đầu van đa năng | Đủ để bơm bổ sung khi lốp xì chậm |
Một vài lựa chọn tại Kiotool:
- Bơm xe đạp xe máy Kiotool thế hệ mới: đồng hồ 3,5 inch dễ đọc, thang đo 160 PSI, thân nhôm 6063, đầu bơm thông minh dùng cho cả van Pháp và van Mỹ.
- Bơm đạp chân Kiotool 2 ống xilanh: có đồng hồ, đầu gài, bơm được xe đạp, xe máy và cả ô tô; hai xilanh cho lượng hơi mỗi lần đạp nhiều hơn, hữu ích khi cần bơm nhanh.
- Bơm xe máy xe đạp nhỏ gọn Kiotool đầu van đa năng: dùng được van Schrader, Presta và Dunlop, gọn để mang theo.
Lỗi thường gặp khi bơm lốp không săm và cách xử lý
Bơm vào nhưng lốp vẫn xì dần
Kiểm tra theo thứ tự: chân van (chỗ van gắn vào vành), lõi van, mép lốp và mặt lốp. Cách đơn giản là bơm lên áp suất rồi thoa nước xà phòng, chỗ nào sủi bọt là chỗ rò. Với xe máy, nếu lõi van lỏng có thể siết lại bằng dụng cụ tháo lõi; nếu chân van lão hóa hoặc mép lốp – vành bị bẩn, cong, nên mang ra tiệm để xử lý.
Hơi xì ra ở đầu bơm, kim đồng hồ không lên
Thường do đầu bơm chưa cắm hết hoặc chọn sai kiểu van. Với van Pháp, quên mở đai ốc cũng khiến hơi không vào. Nếu bạn đã thử mà vẫn không được, xem bài bơm xe không vào hơi: nguyên nhân và cách khắc phục.
Lốp bị đinh
Với lốp không săm xe máy, nếu lỗ đinh nhỏ ở mặt lốp, bạn có thể bơm thêm để đi chậm đến tiệm gần nhất và vá bằng nút vá chuyên dụng. Lỗ ở hông lốp hoặc vết rách lớn thì không nên vá, cần thay lốp. Với xe đạp tubeless, dung dịch chống thủng thường tự bịt lỗ nhỏ; xoay bánh để lỗ hướng xuống dưới, chờ một lúc rồi bơm bổ sung.
Bơm quá căng
Lốp quá căng làm giảm độ bám đường, xe xóc hơn và tăng nguy cơ hỏng lốp hoặc vành. Luôn bơm trong khoảng nhà sản xuất cho phép và kiểm tra lại bằng đồng hồ.
Câu hỏi thường gặp
Bơm lốp không săm có cần bơm chuyên dụng không?
Để bơm bổ sung thì không. Bất kỳ bơm nào có đầu van phù hợp (van Mỹ cho xe máy, van Pháp hoặc đầu đa năng cho xe đạp) đều dùng được. Chỉ riêng bước bơm lần đầu cho lốp xe đạp tubeless mới cần lưu lượng hơi lớn như bơm đạp chân thân lớn, bình tích áp hoặc máy nén khí.
Lốp không săm bao lâu nên kiểm tra áp suất một lần?
Lốp nào cũng mất hơi dần theo thời gian. Bạn nên kiểm tra định kỳ, chẳng hạn mỗi tuần một lần với xe đi hằng ngày, và luôn kiểm tra trước những chuyến đi xa. Với xe đạp tubeless dùng dung dịch chống thủng, nên kiểm tra và bổ sung dung dịch theo khuyến cáo của hãng vì dung dịch sẽ khô dần.
Lốp không săm nên bơm bao nhiêu?
Không có con số chung cho mọi xe. Với xe máy, hãy theo tem áp suất của nhà sản xuất xe hoặc sổ hướng dẫn. Với xe đạp, chọn mức nằm trong khoảng in trên hông lốp và không vượt giới hạn của vành; người nặng hơn hoặc chở nhiều đồ thường cần áp suất cao hơn trong khoảng đó. Lốp tubeless xe đạp thường được dùng ở áp suất thấp hơn lốp có săm cùng cỡ để tăng độ bám và êm.
Kết luận
Bơm lốp không săm không khó nếu bạn nắm được ba điều: dùng đúng đầu van, bơm theo thông số của nhà sản xuất và có đồng hồ để kiểm tra. Riêng với xe đạp tubeless, bước khó nhất là lần bơm đầu để lốp ăn vành, và một chiếc bơm lưu lượng lớn cùng chút nước xà phòng sẽ giúp bạn rất nhiều. Nếu bạn đang tìm một chiếc bơm có đồng hồ, đầu bơm đa năng cho cả xe máy và xe đạp, hãy tham khảo các mẫu bơm của Kiotool để chọn loại phù hợp với nhu cầu của gia đình bạn.
