Quả bóng bơm quá non thì nảy ì, sút không đi; bơm quá căng thì cứng như đá, đau chân và nhanh hỏng. Vì vậy, nắm được cách bơm bóng đá đúng áp suất là việc nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến cảm giác chơi bóng và tuổi thọ quả bóng. Bài viết này hướng dẫn từng bước bơm bóng đá bằng bơm tay hoặc bơm xe có kim bơm bóng, cách đọc áp suất in trên bóng, cách kiểm tra khi không có đồng hồ, và áp dụng tương tự cho bóng rổ, bóng chuyền.
Bóng đá nên bơm bao nhiêu là đúng?
Luật bóng đá (Luật thi đấu của IFAB) quy định bóng tiêu chuẩn có áp suất từ 0,6 đến 1,1 atmosphere (600–1.100 g/cm²) ở mực nước biển. Quy đổi gần đúng, khoảng này tương đương 8,8–16,2 PSI hoặc 0,6–1,1 bar.
Tuy vậy, đó là khoảng cho phép của luật. Mỗi quả bóng lại có mức khuyến nghị riêng của nhà sản xuất, thường in ngay cạnh lỗ van (ví dụ dạng "0.6–0.8 BAR" hoặc "8–12 PSI"). Bạn nên ưu tiên con số này, vì nó phù hợp với chất liệu và cấu tạo ruột của chính quả bóng đó.
Bảng quy đổi đơn vị áp suất thường gặp trên bóng
| Đơn vị | Quy đổi | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 bar | ≈ 14,5 PSI | Đơn vị phổ biến trên bóng châu Âu |
| 1 atm | ≈ 1,013 bar ≈ 14,7 PSI | Đơn vị dùng trong luật bóng đá |
| 1 kg/cm² | ≈ 0,98 bar ≈ 14,2 PSI | Hay gặp trên bóng sản xuất tại châu Á |
| 1 PSI | ≈ 0,069 bar | Đơn vị trên hầu hết đồng hồ bơm |
Nếu muốn hiểu kỹ hơn cách đọc bar và PSI trên đồng hồ bơm, bạn có thể xem bài lốp xe máy bơm bao nhiêu bar – nguyên tắc quy đổi là giống nhau.
Chuẩn bị dụng cụ để bơm bóng
- Bơm có đầu kim bơm bóng: bơm tay nhỏ hoặc bơm xe đạp/xe máy đi kèm kim bơm bóng đều dùng được. Kim bơm bóng là ống kim loại nhỏ, đầu tròn, có lỗ thoát hơi ở bên hông.
- Một chút nước hoặc dầu bôi trơn chuyên cho kim bơm bóng (một số loại gọi là dầu silicone/glycerin). Bôi trơn giúp kim đi vào van nhẹ nhàng, không làm rách van.
- Đồng hồ đo áp suất (nếu có). Đồng hồ chuyên đo bóng cho kết quả dễ đọc nhất ở dải áp suất thấp.
Lưu ý: nhiều bơm xe có đồng hồ thang đo lớn (đến 120–160 PSI). Ở mức 8–16 PSI của bóng, kim đồng hồ chỉ nhích một đoạn ngắn nên khó đọc chính xác. Bạn vẫn dùng được để tham khảo, nhưng nên kết hợp thêm cách kiểm tra bằng tay và độ nảy ở phần dưới. Cách lắp đầu bơm và đọc đồng hồ, bạn có thể xem trong bài hướng dẫn sử dụng bơm xe Kiotool đa năng.
Cách bơm bóng đá đúng áp suất từng bước
- Đọc mức áp suất in cạnh van và ghi nhớ khoảng khuyến nghị.
- Làm ẩm kim bơm: nhúng đầu kim vào nước hoặc bôi một giọt dầu chuyên dụng. Không cắm kim khô vào van, vì van cao su dễ bị xước và rò hơi về sau.
- Lắp kim vào đầu bơm và vặn chặt để hơi không xì ở chỗ nối. Nếu bơm xe có đầu bơm thông minh, gắn kim vào đầu bơm và gạt khóa như khi bơm van xe.
- Cắm kim thẳng vào giữa lỗ van, giữ bóng chắc bằng một tay, đẩy kim nhẹ nhàng và vuông góc với bề mặt bóng. Không cắm nghiêng hoặc xoay mạnh.
- Bơm từng nhịp đều tay, không dồn quá nhanh. Bóng nhỏ nên chỉ cần ít nhịp là đã căng, vì vậy hãy dừng lại kiểm tra sau mỗi vài nhịp.
- Kiểm tra áp suất bằng đồng hồ hoặc bằng cách bóp và thả nảy (xem phần dưới). Nếu lỡ bơm quá căng, cắm kim không gắn bơm vào van để xả bớt hơi từ từ.
- Rút kim thẳng ra, lau sạch van và kim, cất kim vào chỗ khô ráo.
Không có đồng hồ thì kiểm tra thế nào?
Khi không có đồng hồ đo, bạn vẫn có thể ước lượng khá tốt bằng hai cách:
- Bóp bằng hai ngón cái: bóng bơm vừa sẽ lún nhẹ khoảng nửa phân đến một phân khi ấn mạnh. Nếu ấn không lún chút nào là quá căng; ấn lún sâu dễ dàng là quá non.
- Thả nảy: thả bóng từ ngang tầm vai xuống nền cứng, bóng đúng áp suất nảy lên khoảng ngang thắt lưng đến gần ngực. Bóng nảy thấp, tiếng "bịch" đục là còn non.
Đây chỉ là cách ước lượng; khi có điều kiện, hãy dùng đồng hồ để bơm theo đúng số in trên bóng.
Bơm bóng rổ và bóng chuyền khác gì bóng đá?
Cách bơm hoàn toàn giống bóng đá: dùng kim bơm bóng, làm ẩm kim, cắm thẳng và bơm từng nhịp. Khác biệt nằm ở mức áp suất:
- Bóng rổ: luật FIBA không quy định con số PSI mà quy định độ nảy: thả bóng từ độ cao khoảng 1,8 m (tính từ đáy bóng), bóng phải nảy lên khoảng 1,2–1,4 m (tính đến đỉnh bóng). Nhà sản xuất thường in mức áp suất khuyến nghị cạnh van – hãy theo số đó, rồi thử độ nảy để kiểm tra lại.
- Bóng chuyền: áp suất thấp hơn bóng đá nhiều. Luật FIVB quy định khoảng 0,30–0,325 kg/cm² (khoảng 4,3–4,6 PSI) cho bóng chuyền trong nhà. Với mức thấp như vậy, nên dùng đồng hồ chuyên đo bóng hoặc bơm từng nhịp rất ngắn.
Những lỗi hay gặp khi bơm bóng
Bơm quá căng "cho nảy hơn"
Bóng quá căng khiến đường bóng khó kiểm soát, đau chân, đau tay và làm đường may, lớp vỏ chịu lực lớn, nhanh bung chỉ hoặc phồng. Không bơm vượt mức tối đa in trên bóng.
Cắm kim khô hoặc cắm nghiêng
Đây là nguyên nhân phổ biến khiến van bóng bị rách, bóng xì hơi dần sau vài lần bơm. Luôn làm ẩm kim và cắm thẳng.
Hơi xì ra ở chỗ nối kim
Kim chưa được vặn chặt vào đầu bơm hoặc đầu bơm chưa gạt khóa. Nếu bơm mãi mà bóng không căng, bạn có thể tham khảo thêm bài bơm xe không vào hơi: nguyên nhân và cách khắc phục – nhiều nguyên nhân ở đầu bơm cũng xảy ra tương tự khi bơm bóng.
Để bóng ngoài nắng nóng sau khi bơm
Nhiệt độ cao làm không khí trong bóng giãn nở, áp suất tăng lên. Bơm bóng ở nhiệt độ bình thường và không để bóng trong cốp xe hay ngoài nắng gắt quá lâu.
Gợi ý bơm dùng được cho cả bóng và xe
Nếu gia đình vừa có xe đạp, xe máy vừa có bóng, một chiếc bơm đa năng đi kèm kim bơm bóng sẽ tiện hơn mua riêng nhiều loại:
- Bơm xe đạp xe máy Kiotool inox: thân inox, đầu bơm thông minh dùng cho van Pháp và van Mỹ, kèm đầu bơm bóng, đồng hồ 160 PSI.
- Bơm đạp chân Kiotool 1 ống: đầu gài tiện lợi, có đồng hồ, dùng cho xe đạp, xe máy và cả bóng, phao bơi.
- Bơm Kiotool thế hệ mới: đồng hồ 3,5 inch dễ đọc, 160 PSI, thân nhôm 6063, phù hợp nếu bạn bơm xe thường xuyên.
Câu hỏi thường gặp
Có thể bơm bóng đá bằng bơm xe máy không?
Được, miễn là bơm có kim bơm bóng hoặc bạn lắp được kim vào đầu bơm. Chỉ cần bơm từng nhịp ngắn và kiểm tra thường xuyên, vì bơm xe đẩy lượng hơi lớn nên bóng căng rất nhanh.
Bóng mới mua có cần bơm thêm không?
Thường là có. Nhiều quả bóng được bơm non hoặc xả bớt hơi khi đóng gói. Trước khi dùng, hãy kiểm tra và bơm lại theo mức in trên bóng.
Bao lâu nên kiểm tra lại áp suất bóng?
Bóng nào cũng mất hơi dần theo thời gian, nhất là bóng ruột latex (cao su tự nhiên) thường mất hơi nhanh hơn bóng ruột butyl. Bạn nên kiểm tra nhanh trước mỗi buổi chơi bằng cách bóp hoặc thả nảy, và bơm bổ sung khi thấy bóng mềm đi.
Kết luận
Cách bơm bóng đá đúng áp suất rất đơn giản: xem số in cạnh van, làm ẩm kim, cắm thẳng, bơm từng nhịp và kiểm tra bằng đồng hồ hoặc độ nảy. Áp dụng tương tự cho bóng rổ và bóng chuyền, chỉ cần điều chỉnh theo mức áp suất của từng loại bóng. Nếu bạn cần một chiếc bơm dùng chung cho xe và bóng, hãy tham khảo bơm Kiotool inox kèm đầu bơm bóng để có sẵn dụng cụ ngay tại nhà.
